Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

ΕΞΥΠΝΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ: Η ΚΙΝΗΤΗΡΙΟΣ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ



Η «Έξυπνη εξειδίκευση» αποτελεί σημαντικό τμήμα των προσπαθειών της Ευρώπης να βοηθήσει τα Κράτη  μέλη και τις περιφέρειες να βγουν από την ύφεση – μια  καινοτόμο στρατηγική για οικονομικό μετασχηματισμό  βασισμένο στον τόπο.
Η τρέχουσα οικονομική κρίση έχει αναδείξει τη σαφή ανάγκη  για την εκ νέου εξισορρόπηση των δημόσιων οικονομικών σε  εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η συνετή διαχείριση  των δαπανών δεν πρέπει να οδηγήσει σε μειωμένες επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο, την καινοτομία και την έρευνα,  καθώς αυτά είναι τα βασικά στοιχεία που μπορούν να προωθήσουν την επιστροφή στην ανάπτυξη.
Η καινοτομία αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες στο  προσχέδιο της περιόδου 2014-2020 για μια αναμορφωμένη  περιφερειακή πολιτική διότι η καινοτομία είναι ουσιώδης προκειμένου να δοθεί το τόσο απαραίτητο έναυσμα για την οικονομική ανάπτυξη και, άρα, για περισσότερες και καλύτερες  θέσεις εργασίας. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι επενδύσεις στην έρευνα και την  τεχνολογία εξίσου αποτελεσματικές σε επίπεδο αναπτυξιακών  αποτελεσμάτων προκειμένου να βγούμε από την ύφεση και  να υπερβούμε την οικονομική κρίση. Δεν μπορούν όλα τα  κράτη Μέλη και οι περιφέρειες να αποδίδουν εξαιρετικά σε  όλα τα πεδία της επιστήμης και της καινοτομίας, αλλά κάθε  χώρα και περιφέρεια έχει τις δυνατότητες να αριστεύσει σε  κάποιο πεδίο. Δεν έχουν όλες οι χώρες και οι περιφέρειες την  απαραίτητη κρίσιμη μάζα επιχειρήσεων και ιδρυμάτων γνώσης, ούτε επαρκές κοινωνικό κεφάλαιο για την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ παραγόντων της καινοτομίας,  προκειμένου να κερδίσουν μερίδια αγοράς από τον παγκόσμιο  ανταγωνισμό ή να διαμορφώσουν νέες αγορές. Και σε εποχές  περιορισμένων δημόσιων πόρων, δεν είναι δυνατό να χρηματοδοτηθούν όλα τα υποσχόμενα ερευνητικά και καινοτόμα  έργα ξεχωριστά.


Η έξυπνη εξειδίκευση ανοίγει το δρόμο για το μέλλον. Εκφράζει  την οικονομική ανάπτυξη σε συνδυασμό με τις συνετές δαπάνες,  γνωστή ως «growthsterity» (ανάπτυξη + λιτότητα). Η έξυπνη  εξειδίκευση αποτελεί βασική δράση της κορυφαίας πρωτοβουλίας «Ένωση καινοτομίας» στο πλαίσιο της στρατηγικής  «Ευρώπη 2020» για την έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.
Η έξυπνη εξειδίκευση υπονοεί ότι ένα κράτος Μέλος ή περιφέρεια επιλέγει περιορισμένο αριθμό προτεραιοτήτων στη βάση  των δικών της δυνατών σημείων και συγκριτικών πλεονεκτημάτων και των τομέων όπου υπάρχει μεγαλύτερο δυναμικό για  μακρόχρονο αντίκτυπο. Αυτή η προσέγγιση θα βοηθήσει τις  περιφέρειες να κάνουν πράξη τις πραγματικές τους δυνατότητες στην καινοτομία και να επικεντρώσουν εκ νέου τις βιομηχανικές και εκπαιδευτικές τους δομές στην κατεύθυνση των  αναδυόμενων βιομηχανιών και υπηρεσιών, καθώς και των διεθνών αγορών. ο στόχος της έξυπνης εξειδίκευσης είναι να  μετασχηματίσει οικονομίες προς δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και πιο ανταγωνιστικές.
Η έξυπνη εξειδίκευση αποτελεί μια προσέγγιση που τώρα  η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενσωματώνει στα προγράμματα πολιτικής συνοχής. Η ανάπτυξη στρατηγικών έρευνας και καινοτομίας με βάση την έννοια της έξυπνης εξειδίκευσης είναι ένα  από τα προαπαιτούμενα για πρόσβαση στα διαρθρωτικά  ταμεία από το 2014.

Τι είναι η έξυπνη εξειδίκευση;
Με δύο λόγια, η έξυπνη εξειδίκευση αφορά μια νέα γενιά πολιτικών έρευνας και καινοτομίας που υπερβαίνουν τις κλασσικές  επενδύσεις σε έρευνα και τεχνολογία, και της γενικής ενίσχυσης της επάρκειας στην καινοτομία. Αυτό που καθιστά τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης διαφορετική από τη μέση  στρατηγική καινοτομίας είναι ότι:
• ο βασισμένος σε αποδείξεις χαρακτήρας της δεν εξετάζει  μόνο τυπικά ζητήματα έρευνας και δεξιοτήτων, αλλά  μελετά όλα τα στοιχεία, π.χ. γεωγραφική θέση, πληθυσμιακή δομή, κλίμα, φυσικοί πόροι, και θέματα ζήτησης,  π.χ. κοινωνικές ανάγκες, δυνητικοί πελάτες, καινοτομία του δημόσιου τομέα. Θα ενθαρρύνει μια χώρα ή περιφέρεια να ενώσει τη μοναδική τοπική τεχνογνωσία  και παραγωγικές δυνατότητες σε νέους συνδυασμούς και καινοτομίες.
• Η έξυπνη εξειδίκευση δεν είναι μια απόφαση από πάνω  προς τη βάση, αλλά αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε ως  μια δυναμική διαδικασία ανακάλυψης της επιχειρηματικότητας που περιλαμβάνει βασικά ενδιαφερόμενα μέρη σε συνεργατικά σχήματα ηγεσίας.
• Έχει παγκόσμια προοπτική σε επίπεδο δυνητικών  συγκριτικών πλεονεκτημάτων, αγορών και δυναμικού  για συνεργασία με φορείς καινοτομίας πέρα από γεωγραφικά σύνορα.
• Δεν επικεντρώνεται στην παραγωγή νέας γνώσης  παντού, αλλά βασίζεται στη συγκέντρωση της υφιστάμενης γνώσης και τεχνολογιών προκειμένου να δημιουργηθεί καινοτομία σε όλες τις πιθανές μορφές, όπως  inter alia της κοινωνικής, της καινοτομίας που άγεται από  το χρήστη και της καινοτομίας σε επίπεδο marketing και  οργάνωσης.
• Έχει να κάνει με τη θέση προτεραιοτήτων σε εποχές περιορισμένων πόρων και την επικέντρωση των επενδύσεων  σε συγκριτικά πλεονεκτήματα για τη συσσώρευση κρίσιμης μάζας, με στόχο την αριστεία μέσω της διαφοροποίησης της χώρας ή περιφέρειας από τις άλλες.
• Η έξυπνη εξειδίκευση δεν έχει να κάνει με την ανάδειξη  νικητών σε επίπεδο τομέα ή τεχνολογίας, αλλά με τη  αλληλο-γονιμοποίηση μεταξύ και ανάμεσα σε τομείς και τεχνολογίες. Για μερικές περιοχές, η ομαδοποίηση μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία διατομεακών επαφών  και διάχυσης γνώσης, τόσο εντός της περιφέρειας όσο και εξωτερικά με άλλες περιφέρειες.
Πώς μπορούν να αναπτυχθούν στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης.
Ο δρόμος της έξυπνης εξειδίκευσης προϋποθέτει μια σαφή  εικόνα των δυνατών σημείων και των αδυναμιών της χώρας  ή της περιφέρειας που πρέπει να συνδυαστεί με ισχυρή ηγεσία και κοινό όραμα μεταξύ των ενδιαφερόντων μερών της  καινοτομίας.
Το κλειδί για την ανεύρεση των περιοχών στις οποίες μια  χώρα ή περιφέρεια έχει τις δυνατότητες να ξεχωρίσει και να  είναι πιο ανταγωνιστική από άλλες αποτελεί μια «διαδικασία  ανακάλυψης της επιχειρηματικότητας». Η διαδικασία ανακάλυψης της επιχειρηματικότητας αφορά στην ανάπτυξη δημιουργικών λύσεων σε προβλήματα με τον συνδυασμό μέσων  και νέων εταίρων, ανάληψης κινδύνων, πειραματισμού, αναζήτησης νέων ιδεών σε όλη την αλυσίδα αξίας ή συμμετοχής  σε νέες αλυσίδες αξίας.
Έχει να κάνει με το να μην χάνεις ποτέ  από τα μάτια των απώτερο στόχο της καινοτομίας: Την εισαγωγή καινοτόμων λύσεων στην αγορά και, άρα, την παραγωγή πλούτου και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
οι επιχειρήσεις είναι προφανώς άριστα τοποθετημένες για να  αξιοποιήσουν το δαιμόνιο των νέων ευκαιριών που θα βοηθήσει να ανακαλύψουμε τι είναι αυτό που μια χώρα μπορεί  να παράγει καλά και να εντοπίσουμε νέους τομείς Ε&Α και  καινοτομίας. Το θέμα είναι πώς να τις εμπλέξουμε στη διαδικασία διαμόρφωσης της στρατηγικής.
«  Οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης επίσης, το θέμα είναι πώς θα αποφευχθεί να ακούγονται  μόνο οι μεγάλοι και καταξιωμένοι παίκτες και οι συνήθεις  πελάτες, αντί των νέων επιχειρηματιών, των ΜΜΕ, των νέων  επιχειρήσεων ή ακόμα και των μη κερδοσκοπικών εταιριών  που ενδέχεται να κρατούν το κλειδί για να γίνει κάτι «ξεχωριστό». ο συνδυασμός των κατασκευαστικών τομέων με τις  υπηρεσίες μπορεί να ανοίξει την πόρτα προς τελείως νέα  επιχειρηματικά μοντέλα και έναν νέο οικονομικό δυναμισμό  σε μια χώρα ή περιφέρεια.
Ερευνητικοί οργανισμοί, πανεπιστήμια, δημιουργικοί τομείς,  δημόσιοι φορείς και κοινωνία των πολιτών, όλοι έχουν το  ρόλο τους σε αυτή τη διαδικασία. Από κοινού, είναι ιδανικά  τοποθετημένοι προκειμένου να ανακαλύψουν τους χώρους  όπου μια περιφέρεια μπορεί να διαπρέψει σε συνάρτηση με  τις υφιστάμενες δυνατότητες και τα παραγωγικά της μέσα. οι ποσοτικές έρευνες ικανοποίησης ίσως να μην επαρκούν  καθώς προσφέρουν μόνο μια αναδρομική εικόνα και δεν  προβάλουν τις δημιουργικές σκέψεις με βλέμμα στο μέλλον,  όπως μπορούν οι διαδικασίες συν-δημιουργίας.
Η κατάσταση στις περιφέρειες
Μια αξιολόγηση της περιφερειακής κατάστασης που διενεργήθηκε από το IPTS αποκαλύπτει ότι γενικά οι περιφέρειες  αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάπτυξη μιας παγκόσμιας  προσέγγισης και μιας εξωστρεφούς διάστασης.
Υπάρχει σαφής ανάγκη για τις περιφέρειες να επικεντρώσουν  τα πιθανά τους πλεονεκτήματα στο μέλλον. και αυτά πρέπει  να εξετασθούν σε διεθνές, και όχι απλά εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. οι περιφέρειες πρέπει να προβούν σε καλά  μελετημένες και βασισμένες σε αποδείξεις επιλογές και όχι  να μοιράζουν αφειδώς περιορισμένα κονδύλια χωρίς πραγματικό αντίκτυπο. Επί του παρόντος, οι προτεραιότητες στις  περιφέρειες συχνά είναι υπερβολικά ευρείες και άρα με αντίκτυπο που αμβλύνεται και φαίνεται ότι δίνεται υπερβολική  έμφαση στις βιομηχανίες κατασκευών και όχι σε αναδυόμενους τομείς και υπηρεσίες.
Υπάρχει ακόμα περιορισμένη χρήση μέτρων για την ενίσχυση  της ζήτησης και της πρόσβασης στην αγορά παράλληλα με την υποστήριξη στην ανάπτυξη δυνατοτήτων έρευνας και καινοτομίας, ενώ διατηρείται η έλλειψη συντονισμού μεταξύ  εθνικών και περιφερειακών κυβερνήσεων.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Το νέο λιμάνι στη Χαλκίδα θα δώσει και πάλι ζωή στην Εύβοια

 Αναδημοσίευση από ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΡΕΠΟΡΤΑΖ Μηνάς Τσαμόπουλος Δικαίωμα στην ελπίδα έχει πλέον η Εύβοια, εν μέσω της μεγάλης οικονομικής κρίσης που πλήττει την Ελλάδα. Το νησί που δεσπόζει στο Αιγαίο ελέγχοντας τα θαλάσσια περάσματα προς και από τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο παλεύει με τους «δαίμονές» του τόσα χρόνια αφού έχει ένα αρνητικό πανευρωπαϊκό ρεκόρ. Είναι ο πρώτος νομός στην Ευρώπη σε άνεργους νέους. Μία γεωγραφική περιοχή που την τετραετία 1985-1989 είχε το υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στη Γηραιά  Ήπειρο, καταδικάστηκε στη συνέχεια σε βιομηχανικό μαρασμό, με τα λουκέτα που μπήκαν στα εργοστάσια, αφήνοντας στον δρόμο χιλιάδες εργαζόμενους που κατέχουν μοναδική τεχνογνωσία. Η οικονομική ξαστεριά για την Εύβοια έρχεται από τη θάλασσα, με μοχλό ανάπτυξης τον Οργανισμό Λιμένων Νήσου Εύβοιας (ΟΛΝΕ)  ο οποίος προήλθε από τη συνένωση 10 Λιμενικών ταμείων  και στις 30 Ιουνίου συμπληρώνει δύο χρόνια λειτουργίας, ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με μετόχους το υπουργείο Οικονομίας, Υπο…

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

Συζήτηση με τον Λίνο Τριανταφυλλίδη και τον Νίκο Τράκο 
Η ανάπτυξης της ανατολικής πλευράς της Εύβοιας καταμεσίς στο Αιγαίο και στην γειτονιά της μητροπολιτικής Αττικής αποτελεί μία κρίσιμη πτυχής της γενικής αλλά ανεύρετης έως τώρα ευβοϊκής ανάπτυξης. Το ιστολόγιο αυτό, το "ΕΥΒΟΙΑ 2020" ανοίγει το διάλογο συζητώντας με δύο έμπειρους επιστήμονες που διακρίνονται για τη δημιουργική τους σκέψη και το πλούσιο μελετητικό έργο τους, τον Αρχιτέκτονα- Χωροτάκτη κ. Λίνο Τριανταφυλλίδη και τον Συγκοινωνιολόγο- Πολιτικό Μηχανικό κ. Νίκο Τράκο. Η Εύβοια περιμένει το τρένο της …. από την εποχή του Τρικούπη Η Ανατολική Εύβοια παραμένει απομονωμένη, εγκαταλελειμμένη και αναξιοποίητη. Η δημιουργία οδικού και σιδηροδρομικού άξονα που να συνδέει τη Χαλκίδα με το λιμάνι της Κύμης, την δυτική με την ανατολική πλευρά του νησιού  είναι ένα αίτημα που «εκκρεμεί» από την εποχή του Τρικούπη.

Η πρόταση και το όραμα του Χαριλάου Τρικούπη, πέρασαν στην ιστορία. Τότε υπήρχε το κίνητρο της αξιοποίησης του χ…

Η πρόταση του Β2 Σταδίου του ΣΧΟΟΑΠ ΑΥΛΩΝΟΣ.

 Αναγκαία η ενημέρωση και η συμμετοχή πολιτών και φορέων.

Στην φάση της διαβούλευσης έχει τεθεί -έστω τυπικά-  εδώ και πολλές εβδομάδες η πρόταση της Β2 Φάσης της Μελέτης του ΣΧΟΟΑΠ Αυλώνος. Πρόκειται για την τελική φάση της εκπόνησης του Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης του πρώην Δήμου Αυλώνος και νυν Δημοτικής Ενότητας Αυλώνος του Δήμου Κύμης Αλιβερίου. Με άλλα λόγια πρόκειται για το χωροταξικό σχέδιο  που καθορίζει τις χρήσεις γης και τους όρους οικιστικής ανάπτυξης της περιοχής του πρώην Δήμου Αυλώνος. Πρόκειται για μία σημαντική προγραμματική διαδικασία η οποία ολοκληρώνεται μετά από την φάση αυτή, με την έγκρισή του από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και την δημοσίευση στο Φ.Ε.Κ. Οι δύο προηγούμενες φάσεις πέρασαν από τυπικές και μάλλον «ανεμικές» διαβουλεύσεις, ειδικά η πρώτη, η αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, στην οποία το μεν κείμενο έβριθε λαθών και παραλείψεων η δε δημόσια διαβούλευση σε επίπεδο Δήμου υπήρξε σχεδόν ανύπαρκτη. Στην δεύτερη φάση τα πράγ…